“Ferrarisini satan rahib”

Robin-Sharma-Ferrarisini-satmish-Yaxın günlərdə liderlik, şəxsi inkişaf, həyatı idarəetmə sahəsində bestsellerlər müəllifi olan Robin Şarmanın “Ferrarisini satan rahib” əsəri ilə tanış oldum. Şarma bu kitabında bir zamanlar həyatı pul, prestij və güclə əhatələnmiş ölkənin ən məşhur vəkillərindən olan Culian Məntlın həyatından bəhs edir. Birdən-birə məhkəmə zalında yorğunluqdan, stresin son həddinə çatan Culian yerə yıxılır və bundan sonra həyatını dəyişmək üçün bütün varidatını sataraq Hindistana 3 illik səyahətə çıxır. Səyahətdən geri döndükdə isə o, tamamilə fərqli bir insana çevrilmiş, həm mənəvi, həm də fiziki baxımdan tanınmaz dərəcədə dəyişmişdi. Hindistanda olarkən o, Himalay müdriklərindən aldığı dərsləri və məsləhətləri keçmiş iş yoldaşı (eyni zamanda da oxucular) ilə bölüşür. (more…)

Cəmiyyətin övladları

Dostlarından təzəcə ayrılan Fatimə Bulvarda gəzməyi qərara alır. Şık geyimdə, həyatından məmnun şəkildə dolaşan bu qızı görən kimi kənardan bir dilənçi qucağında uşaqla ona doğru gəlir: “Sən Allah, uşağımı yedirməyə bir çörək pulu ver.” Dilində dualar, simasında yazıq ifadə formalaşdıran, qucağında isə başqasının körpəsinə dərman verib yatıran dilənçi ürəyində fikirləşir ki, qız bəlkə nəsə verdi. Bəlkə elə lap 1 manat verdi. “Pulu çoxdu, versin də. Belələrinə nə var ki. Özlərini böyük adam sayırlar. Guya məndən nəyi artıqdır k?! Heç pulun da artıq deyil, ay bədbəxt, günə 50 manat qazanıram belə.” Uşaqlığından ilk yadına gələn hadisə, kimsəsizlər evinin bağçasında oynayanda iki qaraçının onu qaçırdıb başqa uşaqlarla dolu alaqaranlıq bir zirzəmiyə gətirmələri, sonra isə dilənçiliyə göndərmələri olub. Beləcə də gələcəyini formalaşdıran həmin zirzəmidə həyata ilk addımlarını atır. Hər gün dərslər keçir. Məsələn, insanlara necə yaxınlaşmaq, sifətini hansı formaya salmaq, yanğılı səslə yalvarmaq. Dərsini yaxşı qavramayanda, tələb olunan məbləğdə pulu toplaya bilməyəndə cəzalanır. Məsələn, cəza nəticəsində qolu sına, bədənində siqaret yanıqları, göyərmələr əmələ gələ bilərdi. (more…)

Meymun kimə qalacaq?

conan_4cred“Meymun kimə qalacaq?” adlanan bu məqalə 1999-cu ildə Harward Business Review-da yayımlanmışdır. Rəhbər işlərin içində itir-batır, işçi isə özündə məsuliyyət hiss etmədiyinə görə rəhbərdən yalnız göstəriş, məsləhət, təşəbbüs gözləyir. Bir çox rəhbərlər işçilərinə kömək etdiklərini düşünərək, həm özlərinə aid, həm də işçilərinə aid olan meymunları, yəni işlərin məsuliyyətini öz boyunlarında gəzdirirlər. Beləcə də heç bir işi vaxtında və effektiv etməyə vaxt tapmırlar. Məqalə rəhbər vəzifədə olan şəxsləri zamanlarını daha yaxşı idarə etmək üçün işçilərini əvvəlcədən daha yaxşı təlimləndirməyə, bütün məsuliyyəti özlərinə yönəltməyə çağırır.

Məqaləni aşağıdakı linklərdən yükləyib oxuya bilərsiniz:

 

Rus: Кому достанется обезьяна?

Ingilis: Who has got the monkey? 

20 Yanvar

Mən çox xatırlamıram 20 yanvar hadisəsini. Amma həyatımda xatırladığım, mənə danışılan ilk nağıllarımdandır. Bir Bakı kəndinin məhəllələrindən hər gecə mərkəzdəki Azadlıq meydanına getmək üçün toplaşan qonşularım, qohumlarım, günlərlə dayanmadan mitinqlərə gedən, SSRİ-nin tərkibindən ayrılmaq üçün azadlıq tələb edən yaxınlarım, onların hekayələri, daha sonra isə həmin gecədə yaxınlarımın yaşadığı dəhşətlər. Bu nağıllarla böyümüşəm mən. Həmin gecə telestudiyanın binası partladıldığına görə insanlar xəbəri ancaq radiodan ala bilirdi. Qonşular bir evə toplaşıb, səssizcə, dəhşətlə ölüm, qırğın xəbərlərini gözləyirdilər. Gözləri qapıdaydı ki, görək məhəlləyə birinci kimin cəsədi daxil olacaq, ya bəlkə sovet qoşunları onları da evlərində oturduqları yerdə gəlib güllələyəcək. (more…)

Parəbüzən

175072516_eaf5577990“Parəbüzən-parəbüzən uuuç-uç! Nenön gəldi, qaç! Babon gəldi, uç! Uç get, mənim üçün nenəmi gətir…”

Metroda hardansa gəlib əlinə qonan parəbüzənə baxdıqca yaddaşı Güneli uşaqlığına, Nərdəran bağlarına apardı. Tez-tez əllərinə parəbüzən qonduqca sehirli sözləri deyib, sonda da kimin üçün ən çox darıxırdılarsa, parəbüzəni həmin adamın “arxasıyca göndərirdilər” ki, onu gətirib gəlsin. Və bir inam var idi –  Parəbüzən həmin adamı gətirmək üçün uçub getdi. Əmisi, bibisi uşaqlarıyla qaçmaqdan qovmaqdan doymadan, həşəratların başına nə oyunlar açmırdılar ki? Qarışqaları döyüşdürür, kəpənəkləri tutub bankalara yığır, əncir ağacının yarpaqlarından tapdıqları may böcəklərinin ayağına sap bağlayıb uçurdur, bəzi böcəkləri də “cərrah masası”na uzadıb əməliyyat edirdilər. Hələ yadındaydı, bir dəfə əmisi oğlu demişdi ki, qarışqanın dadı turş olur. Günel də guya gigiyena qaydalarına riayət edərək əvvəlcə qarışqanı yuyub, sonra yemişdi. Qarışqa doğurdan da turş idi. Bir həşərat da var idi, qumu eşərək orda kiçik bir burulğan yaradıb gizlənirdi. Bu böcəyə Qumanqalanqu deyirdilər. İndi düşünürdü görəsən həmin böcəyin adı doğurdan elədi, yoxsa bu da öz uşaqlıq uydurmaları idi?! Uşaqlıq… (more…)

Xəyalların intiharı

b-374499-uçurumdaki_adamHərdən qışqırırsan, var gücünlə. O qədər güclü ki, səsin çıxmır. O qədər güclü ki, səsini heç kim eşitmir, Allahdan başqa. Hərdən danışırsan, hər şeyi. Ürəyində heç nə qalmır. Qarşındakı da başa düşdüyünü göstərir. Sonra bunun yalnız görüntü olduğunu anlayırsan. Hərdən ağlayırsan, bütün içinlə. Elə bilirsən, daha içində heç bir şey qalmadı. Sonra görürsən ki, için daha da dolmuş, daşır. Hərdən taqətdən düşürsən, bütün gücünü itirərək. Düşünürsən ki, bu sondur, artıq bundan artığını daşıya bilməzsən. Sonra görürsən ki, daha artıq güc gəlib, ondan da artıq yük gəlir… Hərdən də özünü o qədər güclü, enerji dolu hiss edirsən ki, düşünürsən daha heç vaxt sınmazsan, heç vaxt. Bir də görürsən ki, ən kiçik eyhamdan çilik-çilik olmusan.

(more…)

Belə bir kitabı yazanın türklüyündən şübhəm var

Bastard_of_IstanbulUzun müddət idi ki, bir çoxlarının təriflədiyi Elif Şafakın əsərlərini oxumağı düşünürdüm, lakin hər dəfə nəsə təxirə düşürdü. Oxuduğum ilk əsəri (yəqin ki, elə son əsəri) isə “The Bastard of İstanbul” (Bizim dildə desək “İstanbulun bicbalası”) oldu. Əsəri oxumağa başladıqda Elif Şafakın gözəl, tərbiyəli bir erməni ailəsi tablosu təsvir etməsi, türk ailəsindəki böyük qüsurları göstərməsini onun sırf demokratik davranmağa çalışması ilə əlaqələndirdim. Əsəri oxumağa davam etdikcə isə artıq bu əsərin məhz Türkiyə türklərinə qarşı, qərəzli mövqedə dayanmasından heç bir şübhə qalmadı. Erməni əsilli qızın Türkiyəyə gələrək 1915-ci il hadisələrini (əlbəttə ermənilərin iddia etdiyi kimi) danışması, türklərin başlarını aşağı salıb “həqiqəti” qəbul etmələri, hətta az qala üzr istəmək həddinə gəlmələri əsərin siyasi motivlərə və ermənilərin mövqeyinə qulluq etməsinə şübhə yaratmır. (more…)

Qulaq falı

10009904_10203268902433322_618030707_nNovruzun axır çərşənbəsiydi. Bu axır çərşənbədə Nərgiz xalasıgilə qonaq gəlmişdi. Xalası qızları kənddəki digər qızlar kimi bir-birinə qoşulub müxtəlif fallara baxırdılar. Kimisi duzlu qoğal yeyib yatacaqdı ki, sevgilisini yuxuda görsün, kimisi üzüyü suya salıb neçə dəfə tərpəndiyini sayırdı, kimisi də ayaqqabısını qapıya tərəf atıb ürəyində arzulayırdı ki, ayaqqabının burnu qapıya tərəf düşsün, bəlkə bu il ərə gedə. Bəziləri də tək-tək, cüt-cüt qulaq falına çıxmışdılar. Nərgiz isə Novruz fallarını çox vaxt etməzdi. Bu fallara inanan digər qızlara istehza edir, insan taleyinin bu fallardan asılı olmadığını bilirdi. Əslinə baxanda isə Nərgizin bu davranışlarının ardında inamsızlıqdan daha çox başqa bir şey gizlənmişdi. Bu gizlin dediyimiz isə kənd qadınlarının çoxuna bəlli idi. Nərgizin elçi daşında çox adamlar oturmuşdu, o isə heç kimə ərə getmirdi. Heç bu barədə düşünmürdü də. Dünyada milyonlarla insanı gözüyaşlı qoyan qanlı müharibə onun da bir parçasını əlindən almışdı. Daha doğrusu bir parçasını yox, yarısını əlindən almışdı. Artıq 10 il keçməsinə baxmayaraq, sevdiyindən nə xəbər var idi, nə də ətər. Bəlkə ölmüşdü, bəlkə əsir düşmüşdü, bəlkə.. Bu bəlkələrin hamısını yuxularında görürdü, yaxınlarının ona bu sevdadan əl çəkməsi üçün demədikləri söz qalmamışdı, amma o, yenə də inamını itirmirdi. Bir gün sevdiyi mütləq gəlməli idi.

Qonşu qızın nişan üzüyünü suya salladan xalası qızları kənardan dayanıb onlara narazılıqla baxan Nərgizi də öz tərəflərinə çəkməyə çalışdılar. (more…)

Dil öyrənmək istəyənlər nələrə diqqət etməlidir?

1045149-184x198Kato Lomb – 16 dil bilən macarıstanlı tərcüməçidir. Xarici dil öyrənmək istəyən insanlar üçün 10 vacib məsləhət hazırlamışdır. Maraqlı bir faktdır ki, Kato Lomb bildiyi bir çox dilləri fərdi şəkildə həmin dildə yazılmış bədii ədəbiyyat və dərsliklər vasitəsilə mənimsəmişdir. Öyrənmə metodlarını “Mən dilləri necə öyrənirəm” adlı kitabında oxucuları ilə paylaşmışdır. Onun yanaşma tərzinin əsasında “həmin dil ilə tam şəkildə yüklənmə” durur: qrammatika öyrənərək paralel şəkildə kitab oxumaq, yeni sözlər axtarmaq və s.

1. Dil ilə mütəmadi məşğul ol. Əgər vaxt və imkan yoxdursa, gündə 10 dəqiqə ilə də yetərlənmək olar. Bunu səhərlər etmək daha faydalıdır. (more…)